ĉambr/o
Zimmer (Substantiv)

<2.1.3> <2.2.10> <2.2.17> <2.3.1> <2.5.1> <3.3.6> <3.6.2> <6.6.7>

ĉar
denn, weil (Konjunktion)

<3.1.2> <3.3.1> <3.3.2> <3.3.7> <3.6.5> <5.5.3>

ĉe
bei, an (Präposition)

Es werden zwei Fälle unterschieden:

1. ĉe zur Angabe eines Ortes (Wo?)

Beispiel:
Hugo estas ĉe la rivero.
- Kie estas Hugo?
- Ĉe la rivero.
Hugo ist am Fluss.
- Wo ist Hugo?
- Am Fluss.

<4.3.1> <5.11.0>

2. (selten) ĉe zur Angabe einer Richtung (Wohin?)

Beispiel:
Hugo iras ĉe la riveron.
- Kien iras Hugo?
- Ĉe la riveron.
Hugo geht an den Fluss.
- Wohin geht Hugo?
- An den Fluss.

ĉef-
(Haupt-, Chef-, Erz-) (Bildungswort: adjektivisches Präfix / Vorsilbe)

<6.7.2> <6.15.0>

ĉef/a
Haupt-, wichtigst/er (-e, -es), hauptsächlich/er (-e, -es) (Adjektiv)

<6.1.4> <6.2.2> <6.5.11>

ĉef/e
hauptsächlich (Adverb)

<6.11.4>

ĉef/o
= ĉefulo
Chef, Oberhaupt (Substantiv, sexusneutral)

<6.7.2>

Ĉeĥ/o
Tscheche (Einwohnername)

Namen von Einwohnern sind im Esperanto sexusneutral.

<5.4.1>

Ĉeĥujo
Tschechien

ĉemiz/o
Hemd, Oberhemd (Substantiv)

<2.3.2> <2.3.3> <3.1.2> <3.4.8>

sub/ĉemiz/o
Unterhemd

<2.3.2> <2.4.3>

ĉi
hier, dies- (Adverb)

Zum Gebrauch:
Das Adverb ĉi
- drückt größere Nähe aus;
- gibt als Vorsilbe (durch Bindestrich abgetrennt) die Aktualität an.
In neueren Texten steht ĉi auch isoliert anstatt tiu ĉi.

tiu => tiu ĉi
tio => tio ĉi
tie => tie ĉi
usw.
ĉi-jara
ĉi-vespere
ĉi sinjoro = tiu ĉi sinjoro
der [dort] => der hier, dieser hier
das [dort] => das hier, dieses (vor mir)
dort => hier (nahebei)

diesjährig
heute Abend
dieser Herr [hier]

<3.1.5> <3.4.5> <3.4.6> <3.6.4> <6.1.3> <6.5.14> <6.15.8>

ĉi/a (Tabellwort)
jedwed/er (-e, -es) (Adjektiv)

<5.9.0>

ĉi/am (Tabellwort)
immer (Adverb)

<5.2.4> <5.11.23> <5.13.16> <6.1.5> <6.1.6> <6.5.18> <6.15.11>

ĉi/am/a
dauernd, ewig, immerwährend (Adjektiv)

ĉi/am/e
für immer (Adverb)

Ĉili/o
Chile (Ländername)

<5.4.3>

Ĉiliano
Chilene

Namen von Einwohnern sind im Esperanto sexusneutral.

Ĉin/o
Chinese (Einwohnername)

Namen von Einwohnern sind im Esperanto sexusneutral.

Ĉinujo
China

<5.4.3>

ĉi/o (Tabellwort)
alles (Pronomen)

<5.1.6> <5.9.4>

ĉirkaŭ
 
1) etwa, ungefähr (Präposition / Verhältniswort)
2) um (... herum) (Präposition / Verhältniswort)

1. ĉirkaŭ 'etwa', 'ungefähr'

In allen folgenden Fällen kann ĉirkaŭ im Deutschen auch mit um (... herum) wiedergegeben werden.

1.1 ĉirkaŭ vor Numeralia (Zahlwörtern)

Vor Zahlwörtern bezieht sich ĉirkaŭ (nur in der Bedeutung 1. 'etwa', 'ungefähr'!) nur auf diese, nicht auf ein noch folgendes Substantiv,
das also durchaus das -n des Objekts oder der Maßangabe annehmen kann.

Por la aŭto mi pagis ĉirkaŭ dekkvin mil eŭrojn.
Ĝis nia domo estas ĉirkaŭ 10 kilometroj.
Für das Auto habe ich ungefähr 15.000 Euro bezahlt.
Bis zu unserem Haus sind es etwa 10 Kilometer.

Im letzten Beispielsatz modifiziert ĉirkaŭ nur die folgende Zahl 10, nicht kilometroj, das Subjekt ist.

1.2. ĉirkaŭ vor Zeitangaben

La festo finiĝis ĉirkaŭ (la) noktomezo.
Mi revenos ĉirkaŭ ĵaŭdo.
Ni kunvenu ĉirkaŭ la tria horo.
Das Fest endete ungefähr um Mitternacht.
Ich werde ungefähr am Donnerstag zurückkommen.
Lassen Sie uns ungefähr um 3 Uhr zusammenkommen.

<6.1.8>


2. ĉirkaŭ 'um (... herum)' (örtlich)

In allen folgenden Fällen kann ĉirkaŭ nicht mit etwa, ungefähr wiedergegeben werden. (Prüfprobe!)

2.1 ĉirkaŭ zur Angabe eines Ortes: 'in der Umgebung von' (Wo?)

Beispiel:
La arboj staris ĉirkaŭ la domo.
- Kie staris la arboj?
- Ĉirkaŭ la domo, en la ĉirkaŭo de la domo.
Die Bäume standen um das Haus herum.
- Wo standen die Bäume?
- Ums Haus herum, in der Umgebung des Hauses.

La hundoj kuras ĉirkaŭ la domo.
- Kie kuras la hundoj?
- Ĉirkaŭ la domo, en la ĉirkaŭo de la domo.
Die Hunde rennen ums Haus (herum).
- Wo rennen die Hunde (herum)?
- Ums Haus, in der Umgebung des Hauses.

La aŭto rapidis ĉirkaŭ la placo.
La tero moviĝas ĉirkaŭ la suno.
Das Auto sauste um den Platz = in der Umgebung des Platzes herum.
Die Erde bewegt sich um die Sonne = in der Umgebung der Sonne.

Selten auch: ĉirkaŭ mit Richtungs-n :

Man beachte, dass sich die folgenden Fälle 2.2 und 2.3 formal nicht unterscheiden. Den Unterschied muss der Zusammenhang liefern.

2.2 (selten) ĉirkaŭ zur Angabe einer Richtung: 'in die Umgebung von' (Wohin?)

Beispiel:
La hundoj estis for.
Nun ili kuras ĉirkaŭ la domon.
- Kien kuras la hundoj?
- Ĉirkaŭ la domon, en la ĉirkaŭon de la domo.
Die Hunde waren weg.
Nun rennen sie in die Umgebung des Hauses.
- Wohin rennen die Hunde (herum)?
- In die Umgebung des Hauses.

Antaŭ miloj da jaroj la kometo flugis ĉirkaŭ la sunon
= ... flugis en la ĉirkaŭon de la suno.
Vor tausenden Jahren flog der Komet in die Umgebung der Sonne.

2.3 (selten) ĉirkaŭ zur Angabe einer 'Bewegung um etwas herum' (Um was herum?)

Beispiel:
La hundoj kuras ĉirkaŭ la domon.
- Ĉirkaŭ kion kuras la hundoj?
- Ĉirkaŭ la domon.
Die Hunde rennen ums Haus herum.
- Um was rennen die Hunde herum?
- Ums Haus herum.

Es ist in obigem Beispiel nicht gesagt, ob die Hunde im Kreis ums Haus herumlaufen oder ob die Hunde nur einmal um die Hausecke rennen und sich dann wieder vom Haus entfernen.

La aŭto rapidis ĉirkaŭ la angulon.
La tero moviĝas ĉirkaŭ la sunon.
Das Auto sauste um die Ecke.
Die Erde bewegt sich (in einer Bahn) um die Sonne.

ĉirkaŭ/o
= ĉirkaŭaĵo
Umgebung (Substantiv)

Oft liest man unter dem Einfluss des Deutschen statt ĉirkaŭaĵo fälschlicherweise ĉirkaŭeco

<6.17.0> <6.17.2> <6.17.5>

ĉirkaŭ/a
ringsum befindlich/er (-e, -es) (Adjektiv)

ĉirkaŭ/e
ringsum (Adverb)

ĉirkaŭ/i
umgeben (Verb, transitiv)

ĉi/u (Tabellwort)
jed/er (-e, -es) (Pronomen)

<4.9.0> <5.2.8> <5.4.3> <5.8.13> <5.9.4>

ĉiu/j
alle

<4.11.5> <4.13.1> <5.11.25> <6.6.17> <6.8.1> <6.15.0> <6.15.12>

-ĉj-
-chen, -lein (bei Männern) (Sufffix / Nachsilbe)

-ĉj- wird zur Bildung von Koseformen bei Männerbezeichnungen verwendet. Dabei wird der Wortstamm in der Regel bis zum ersten Vokal verkürzt.
Es ist kein Bildungswort, da es nicht selbständig verwendet werden kann.

Petro => Petĉjo
Johano => Joĉjo
patro => paĉjo
Peterchen, Peterlein
Hänschen
Papa

<6.8.10> <6.15.0>

ĉu
 
1) [Ob] ... ? (leitet Entscheidungsfrage ein);
2) ob (Konjunktion) (leitet Nebensatz ein)

1) ĉu vor Entscheidungsfragen
(Entscheidungsfragen sind solche Fragen, auf die man mit ja oder nein antwortet.)

Ĉu vi estas Bruno?
Ĉu la kurso estas bona?
Ĉu vi estas Esperantisto?
Bist du Bruno? (wörtlich: Ob du Bruno bist?)
Ist der Kursus gut?
Bist du [ein] Esperantist? / Sind Sie [ein] Esperantist?

<1.1.2> <1.2.1> <2.1.1> <2.3.2>

2) ĉu als Konjunktion

Mi demandas vin, ĉu la kurso estas bona.
Ich frage dich, ob der Kursus gut ist.
Li demandas, ĉu la kurso estas Esperanto-kurso.
Er fragt, ob der Kursus ein Esperanto-Kursus ist.

<2.3.5> <6.15.20>

... ĉu ne?
... nicht wahr? (Redewendung, eine Bestätigung erwartend)

<2.3.3> <2.3.5> <3.6.5> <4.4.6> <4.10.2> <5.4.3>